Ανακάλυψη και ρόλος στο σώμα
Το Glutathione έγινε αντιληπτό πολύ πριν κανείς γνωρίζει τι είναι αντιοξειδωτικό. Η ιστορία περνά από εργαστήρια στη Γαλλία, τη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες και χρειάστηκε περίπου έναν αιώνα για να συντεθεί.
Μια μυρωδιά θείου
Το 1888 ο Γάλλος ερευνητής J. de Rey-Pailhade παρατήρησε ότι ένα εκχύλισμα μαγιάς μπίρας μπορούσε να μετατρέψει το θείο σε υδρόθειο, το αέριο που μυρίζει χαλασμένα αυγά. Ονόμασε τη δραστική ουσία philothion, από ελληνικές λέξεις που σημαίνουν «φίλος του θείου». Δεν κατάφερε να την καθαρίσει, και η ανακάλυψη ξεχάστηκε σε μεγάλο βαθμό για δεκαετίες.
Ο Hopkins του δίνει όνομα
Το 1921 ο Frederick Gowland Hopkins στο Πανεπιστήμιο του Cambridge απομόνωσε την ουσία από μαγιά, ήπαρ και μυ και την ονόμασε Glutathione. Αρχικά πίστευε ότι περιείχε μόνο δύο αμινοξέα. Περαιτέρω εργασία του Hopkins και άλλων ομάδων στα τέλη της δεκαετίας του 1920 έδειξε ότι στην πραγματικότητα ήταν τρία. Ο Hopkins τιμήθηκε αργότερα με βραβείο Νόμπελ, αλλά για την έρευνά του στις βιταμίνες και όχι για αυτό το μόριο.
Κατασκευή στο εργαστήριο
Το 1935 οι Charles Harington και Thomas Mead στο Λονδίνο παρασκεύασαν το Glutathione εξ ολοκλήρου από την αρχή και επιβεβαίωσαν την ακριβή δομή του, μαζί με την ασυνήθιστη σύνδεση του γλουταμινικού οξέος. Από τη στιγμή που οι χημικοί μπορούσαν να το φτιάξουν, οι ιδιότητές του μπορούσαν να μελετηθούν με πολύ μεγαλύτερη βεβαιότητα.
Μπαίνουν στο προσκήνιο τα ένζυμα
Το 1957 ο Gordon Mills βρήκε στα ερυθρά αιμοσφαίρια ένα ένζυμο που χρησιμοποιεί το Glutathione για να προστατεύει την αιμοσφαιρίνη από βλάβη· σήμερα ονομάζεται υπεροξειδάση του Glutathione. Το 1973 μια ομάδα με επικεφαλής τον John Rotruck έδειξε ότι το ένζυμο εξαρτάται από το ιχνοστοιχείο σελήνιο, κάτι που βοήθησε να εξηγηθεί γιατί το σελήνιο είναι σημαντικό στη διατροφή. Στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 ο Alton Meister και οι συνεργάτες του στη Νέα Υόρκη χαρτογράφησαν πώς τα κύτταρα φτιάχνουν, διασπούν και μετακινούν το Glutathione και συνόψισαν το πεδίο σε μια διάσημη ανασκόπηση του 1983.
Πώς το διαχειρίζεται σήμερα ο οργανισμός
- Κατασκευή: ένα ένζυμο ενώνει το γλουταμινικό οξύ με την κυστεΐνη και ένα δεύτερο προσθέτει τη γλυκίνη.
- Χρήση: η ομάδα SH δίνει ηλεκτρόνια για να ηρεμήσει τα δραστικά μόρια, και δύο χρησιμοποιημένα μόρια ενώνονται σε GSSG.
- Ανακύκλωση: η αναγωγάση του Glutathione μετατρέπει το GSSG ξανά σε δύο χρήσιμα μόρια GSH, με ενέργεια που παρέχει το κύτταρο.
- Εξαγωγή: το ήπαρ στέλνει Glutathione στο αίμα και στη χολή, και άλλα όργανα παίρνουν τα δομικά στοιχεία για να φτιάξουν το δικό τους.
Χρονολόγιο με λίγα λόγια
- 1888: ο de Rey-Pailhade περιγράφει το philothion στη μαγιά.
- 1921: ο Hopkins απομονώνει το μόριο και το ονομάζει Glutathione.
- Τέλη δεκαετίας 1920: αποδεικνύεται ότι είναι πεπτίδιο τριών αμινοξέων.
- 1935: οι Harington και Mead το παρασκευάζουν στο εργαστήριο.
- 1957: ανακαλύπτεται η υπεροξειδάση του Glutathione στα ερυθρά αιμοσφαίρια.
- 1973: αποδεικνύεται ότι το σελήνιο είναι μέρος του ενζύμου.
- 1983: οι Meister και Anderson δημοσιεύουν την ορόσημο ανασκόπησή τους.
- 2000–2020: μικρές δοκιμές σε ανθρώπους εξετάζουν αν επιπλέον Glutathione ή τα δομικά του στοιχεία αλλάζουν κάτι μετρήσιμο.